ناحیة شاهواروق در باختر شهرستان تفرش و در شمال استان مرکزی جای گرفته است و بخشی از پهنة ماگمایی ارومیه- دختر (UDMA) به شمار می رود. این ناحیه دربردارندة سنگ های آتشفشانیِ تراکی بازالت، آندزی بازالت، آندزیت، تراکی آندزیت، داسیت، ریولیت، ریوداسیت، ایگنمبریت، توفیت و توف به سن ائوسن میانی و بالایی است. بافت بیشتر این سنگ ها پورفیری، میکرولیتی- پورفیری و میکرولیتی و گاهی نیز غربالی است. کانی های سازندة این سنگ ها، پلاژیوکلاز، آمفیبول، کلینوپیروکسن و گاهی نیز الیوین و کوارتز هستند. بر پایة داد ه های شیمی کانی، پلاژیوکلازها در تراکی بازالت و آندزی بازالت در گسترة لابرادوریت تا بیتونیت، در آندزیت و تراکی آندزیت در گسترة الیگوکلاز تا آندزین و در داسیت، ریوداسیت و ریولیت در گسترة آلبیت تا الیگوکلاز جای می گیرند. کلینوپیروکسن ها بیشتر از نوع اوژیت هستند و شمار کمی نیز ترکیب کلینوانستاتیت نشان می دهند. آمفیبول نیز از نوع هورنبلند است. در مقاطع نازک، شواهد آلایش ماگمایی همراه با منطقه بندی نوسانی و خوردگی در پلاژیوکلاز شناسایی می شود. کنارة سوخته در اطراف آمفیبول ها نشان دهندة رخداد واکنش های اکسایش و تعادل نداشتن این کانی در محیط های آبدار و پر دماست. داده های زمین شیمی سنگ کل نشان دهندة سرشت متاآلومینوس وکالک آلکالن ماگمای مادر سازندة این سنگ هاست. ماگمای مادر این سنگ ها چه بسا از گوشتة دگرنهادشده با درجة ذوب 10% تا 20% اسپینل لرزولیت تا گارنت اسپینل لرزولیت پدید آمده است. این ماگما در مسیر حرکت و هنگام فوران به مقدار کم با پوستة قاره ای آلایش یافته است. از دیدگاه تکتونوماگمایی، ماگمای سازنده در پهنة فرورانش پدید آمده است.

در منطقه سهند در بخش شمالی نوار آتشفشانی ارومیه - دختر، گنبدهای آداکیتی پرسیلیس متعددی با ترکیب ریولیت، داسیت، تراکی داسیت، تراکی آندزیت و آندزیت، متعلق به محدوده زمانی ائوسن پسین تا پلیوسن وجود دارد که سنگ های آتشفشانی - رسوبی ائوسن و نیز در برخی موارد سنگ های رسوبی الیگوسن - میوسن را قطع کرده اند و تکه هایی از آنها را به صورت بیگانه سنگ دربر گرفته اند. اصلی ترین کانی های سازنده این سنگ ها پلاژیوکلاز و آمفیبول است که بافت های متنوع فلسیتی پورفیری، میکرولیتی پورفیری، غربالی، جریانی و گلومروپورفیری را به نمایش می گذارند. ماگمای سازنده این سنگ ها دارای سرشت آهکی - قلیایی پرآلومین، شاخص کمان های آتشفشانی است. در نمودارهای دسته بندی سنگ های آداکیتی نیز این سنگ ها در گروه آداکیت های پرسیلیس (HAS) قرار می گیرند. نمودارهای چند عنصری بهنجار شده به مورب، گوشته اولیه و کندریت، بیانگر غنی شدگی این سنگ ها از عناصر خاکی کمیاب سبک و سنگ دوست (لیتوفیل) درشت یون(LILE)  و تهی شدگی آنها از عناصر خاکی کمیاب سنگین (HREE) است. تهی شدگی شدید از عناصر با شدت میدان بالا (HFS) مانند Nb،P  و Ti که از ویژگی های برجسته محیط های کمانی است، در این سنگ ها دیده می شود. بر اساس نمودارهای سنگ زادی، ماگمای آداکیتی سازنده این سنگ ها، از ذوب بخشی یک سنگ منشاء اکلوژیتی یا گارنت آمفیبولیتی حاصل از دگرگونی صفحه اقیانوسی فرورانده شده نئوتتیس به زیر ایران مرکزی، به وجود آمده است. این ماگما در جریان صعود به ترازهای بالاتر و جایگزینی، متحمل فرایندهای تبلور تفریقی همراه با هضم و آلایش پوسته ای (AFC) شده است. وجود خوردگی و عدم تعادل شیمیایی درشت بلورها و بافت غربالی آنها از شواهد رخداد این فرایندهاست.

اسکارن پناهکوه در 50 کیلومتری شمال غرب شهر تفت در استان یزد واقع شده است. نفوذ استوک پناهکوه با ترکیب گرانودیوریت- کوارتز دیوریت در سازند آهکی جمال، منجر به رخداد اسکارن زایی در منطقه شده است. مشاهدات صحرایی و کانی شناسی نشان می دهد که اسکارن پناهکوه شامل دو زون درون اسکارن و برون اسکارن است. برون اسکارن از نوع اسکارن کلسیمی و منیزیمی بوده که در همبری با مرمرها تشکیل شده است، در حالی که درون اسکارن با گسترش محدودی در توده نفوذی تشکیل شده است. کانی های غالب در اسکارن کلسیمی شامل گارنت (آندرادیت) و پیروکسن (دیوپسید- هدنبرژیت) و در اسکارن منیزیمی شامل فورستریت، دیوپسید، سرپانتین و تالک است. حداقل دو مرحله پاراژنتیکی در شکل گیری اسکارن پناهکوه تشخیص داده شده است: در تشکیل اسکارن اولیه (مرحله اول) کانی هایی بی آب نظیر پیروکسن و گارنت در اسکارن کلسیمی و فورستریت و دیوپسید در اسکارن منیزیمی غالب است. با توجه به مجموعه کانیایی تشکیل شده در این مرحله می توان دمایی کمتر از 500 درجه سانتی گراد را برای رخداد اسکارنی شدن بیان کرد. در مرحله دوم مجموعه اسکارنی اولیه تشکیل شده به وسیله مجموعه اسکارنی آبدار نظیر سرپانتین و تالک، جایگزین شده است. کانی شناسی و ویژگی های زمین شیمیایی اسکارن پناهکوه نشان دهنده شکل گیری آن در شرایط اکسایشی، سطوح پوسته ای کم عمق و مشابه شرایط تشکیل سیستم های اسکارنی آهن است.

توده پلوتونیک آلموقولاق با وسعت نزدیک به 10 کیلومتر مربع در 15 کیلومتری باختر شهرستان همدان و در پهنه سنندج- سیرجان جای دارد. توده پلوتونیک آلموقولاق از دیوریت و گابرودیوریت، مونزودیوریت، کوارتزمونزودیوریت، مونزونیت، کوارتزمونزونیت، سینیت، کوارتزسینیت و آلکالی گرانیت تشکیل شده است. اینترگرانولار و گرانولار از بافت های متداول این سنگ ها هستند. سنگ های آذرین توده پلوتونیک آلموقولاق در دو مرحله در کرتاسه (در فاصله زمانی 138 تا 95 میلیون سال پیش) تزریق شده اند. سینیت ها، کوارتزسینیت ها و آلکالی گرانیت ها در فاز دوم تزریق شده اند و سنگ های دیگر در مرحله نخست پدید آمده اند. سنگ های آذرین توده پلوتونیک آلموقولاق ویژگی گرانیتوییدهای نوع A را دارند. ماگمای سازنده این توده از ذوب بخشی درجه کم (%7 ~) گوشته تهی شده با ترکیب گارنت- اسپینل لرزولیت پدید آمده است. داده های به دست آمده از دمافشارسنجی آمفیبول و پلاژیوکلاز در کوارتزسینیت و کوارتزمونزونیت نشان می دهند میانگین دمای پیدایش توده پلوتونیک آلموقولاق 715~ درجه سانتیگراد و میانگین فشار پیدایش آن ~2.18 کیلوبار است. ویژگی های بافتی و دمافشارسنجی نشان دهنده جایگیری ژرفای کم (5 ~ کیلومتر) توده پلوتونیک آلموقولاق است.

در منطقه همدان، سنگ های میگماتیتی با ساختارهای گوناگونی رخنمون دارند. در منطقه سیمین (همدان)، ساخت استروماتیک و در منطقه دره عمر (تویسرکان)، ساخت افتالمیتیک فراوان تر هستند. این میگماتیت‏ ها در یک منطقه پلی متامورفیسم گسترش دارند. دست کم یک دگرگونی ناحیه‏ ای و دو دگرگونی همبری در پی تزریق توده‏ های فلسیک و مافیک در این منطقه روی داده اند. چنین گمان می رود که در منطقه دره عمر (شمال تویسرکان)، میگماتیت‏ ها پیامد دگرگونی همبری هستند و در پی تزریق توده‏ های مافیک پدید آمده اند؛ اما در منطقه سیمین (جنوب همدان)، دگرگونی ناحیه‏ ای پیشین که با گسترش پهنه‏ های برشی در منطقه همزمان بوده است، با دگرگونی همبری ناشی از توده‏ های فلسیک ادامه یافته است. همچنین، رویداد ذوب بخشی هم به دگرگونی ناحیه‏ ای و هم به دگرگونی همبری مرتبط بوده است. ازاین رو، چه بسا در برخی بخش ها مانند منطقه سیمین، میگماتیت زایی در بیش از یک مرحله رخ داده است. این یافته ها با سن سنجی هایی که به تازگی روی توده پلوتونیک الوند و سنگ های دگرگونی پیرامون آنها انجام شده اند، همخوانی دارند. کانی های شاخص متاپلیت‏ ها، مانند گارنت (آلماندین)، بیوتیت (سیدروفیلیت)، استارولیت، آندالوزیت، سیلیمانیت، کیانیت، فیبرولیت، کردیریت (آهن دار)، پلاژیوکلاز (آندزین) و اسپینل (هرسینیت) در میگماتیت‏ ها دیده می شوند. ویژگی های صحرایی، سنگ‏ نگاری و شیمیایی نشان می‏ دهند نسل های گوناگونی از کانی های استارولیت، بیوتیت و کردیریت در منطقه پدید آمده اند که در سنگ های دگرگونی با درجه متفاوت دیده می‏ شوند. این کانی ها گاه از واکنش‏ های پیشرونده و گاه از واکنش‏ های پسرونده پدید آمده‏ اند. برپایه دماسنجی به روش تبادل جفت کانی گارنت - بیوتیت و با به کارگیری کالیبراسیون‏ های گوناگون، دمای 655 درجه سانتیگراد برای بیوتیت‏ های نسل اول و دمای 529 درجه سانتیگراد برای بیوتیت های نسل دوم به دست آمد. دماسنجی گارنت - کردیریت نیز دمای 637 درجه سانتیگراد را برای میگماتیت های یادشده نشان می دهد. فشارسنجی با به کارگیری تعادل ترمودینامیکی GPBQ، فشار 3.9 کیلوبار را برای سنگ های با بیوتیت‏ های نسل اول و فشار 3.6 کیلوبار را برای سنگ های با بیوتیت‏ های نسل دوم نشان می‏ دهد.

در نوار افیولیتی شمال غرب-غرب سبزوار، گنبدهای آداکیتی پرسیلیس متعددی با ترکیب ریولیت، داسیت، تراکی داسیت، تراکی آندزیت و آندزیت، متعلق به محدوده زمانی ائوسن فوقانی تا پلیوسن، مجموعه افیولیتی کرتاسه-پالئوسن، سنگ های آتشفشانی-رسوبی ائوسن و نیز در برخی موارد سنگ های رسوبی الیگوسن-میوسن را قطع کرده اند و تکه هایی از آنها را به صورت بیگانه سنگ دربر گرفته اند. اصلی ترین کانی های سازنده این سنگ ها شامل: پلاژیوکلاز و آمفیبول است که بافت های متنوع فلسیتی پورفیری، میکرولیتی پورفیری، غربالی، جریانی و گلومروپورفیری را به نمایش می گذارد. حضور حجم زیادی از قطعات تخریبی این گنبدها در کنگلومرای پلیوسن و نبود آنها در واحدهای تخریبی میوسن بیانگر بالازدگی و رخنمون یافتن آنها در سطح زمین در مرز زمانی میوسن-پلیوسن است. ماگمای سازنده این سنگ ها دارای سرشت آهکی-قلیایی و پرآلومین شاخص کمان های آتشفشانی است. در نمودارهای تقسیم بندی سنگ های آداکیتی نیز این سنگ ها در گروه آداکیت های پرسیلیس (HSA) جای می گیرد. نمودارهای چند عنصری بهنجارشده به مورب، گوشته اولیه و کندریت، بیانگر غنی شدگی این سنگ ها از عناصر نادر خاکی سبک و لیتوفیل بزرگ یون (LILE) و تهی شدگی آنها از عناصر نادر خاکی سنگین (HREE) است. تهی شدگی شدید از عناصر با شدت میدان بالا (HFS) مانند: Nb، P و Ti که از ویژگی های برجسته محیط های کمانی است، در این سنگ ها دیده می شود. بر اساس نمودارهای سنگ زادی، ماگمای آداکیتی سازنده این سنگ ها، از ذوب بخشی یک سنگ منبع اکلوژیتی یا گارنت آمفیبولیتی حاصل از دگرگونی ورقه اقیانوسی فرورانده شده نئوتتیس سبزوار به زیر لبه جنوبی پهنه البرز شرقی، به وجود آمده است. این ماگما در جریان صعود به ترازهای بالاتر و جایگزینی در نوار افیولیتی، متحمل فرآیندهای تبلور تفریقی همراه با هضم و آلایش پوسته ای (AFC) شده است. وجود بیگانه سنگ ها، خوردگی و عدم تعادل شیمیایی درشت بلور ها و بافت غربالی آنها و همچنین مقادیر نسبت های (Sr87/Sr86)i»0.7045) در این سنگ ها از شواهد رخداد این فرآیندها است.

نوار آتشفشانی-رسوبی ائوسن عباس آباد در شرق شاهرود از سنگ های بازالتی-آندزیتی و آذرآواری های وابسته به همراه میان لایه های رسوبی تشکیل شده است. سنگ های آتشفشانی این نوار شامل الیوین بازالت، تراکی بازالت، تراکی آندزی بازالت، تراکی آندزیت و آندزیت با بافت های متنوع هیالومیکرولیتی پورفیری، میکرولیتی پورفیری، گلومروپورفیری، تراکیتی و غربالی است. کانی های اصلی این سنگ ها شامل کلینوپیروکسن و فلدسپار می باشند. ترکیب پیروکسن ها از اوژیت تا دیوپسید و ترکیب فلدسپارها شامل ارتوکلاز و الیگوکلاز تا بیتونیت است. نسبت های 87Sr/86Sr(Initial) این سنگ ها با در نظر گرفتن سن 40 میلیون سال برای آن ها بین 7042/0 تا 7047/0 و مقادیر 143Nd/144Nd (Initial) آن ها نیز بین 5127/0 تا 5130/0 در تغییر است. مقادیر اپسیلون Nd امروزین Ԑ Nd(0) و 40 میلیون سال قبل Ԑ Nd(t=40 Ma) آن ها نیز به ترتیب بین 67/2 تا 72/7 و 3 تا 05/8 در تغییر است که نشان دهنده یک منشأ گوشته ای غنی شده برای آن ها ست. شیمی سنگ کل، ایزوتوپی و کلینوپیروکسن همگی بیان گر سرشت کمانی کالک آلکالن-آلکالن و ترکیب بازالتی ماگمای مادر برخاسته از یک منبع گوشته ای تا حدودی غنی شده نوع OIB در یک جایگاه کششی درون کمانی است. محاسبات دما-فشارسنجی بر روی کانی کلینوپیروکسن بیان گر محدوده دمایی 1100 تا 1150 درجه سانتی گراد و فشارهای 2 تا 13کیلوبار برای تبلور ماگماست.

محدوده مورد بررسی، در شرق ایران، شمال بلوک لوت و شمال غرب گناباد واقع شده است. این محدوده شامل برون زدهایی از سنگ های آتشفشانی ائوسن با ترکیب آندزیت تا ریولیتی است که واحد های نیمه عمیق و عمیق گرانیتی تا دیوریتی در آنها نفوذ کرده است. در این بررسی پتروژنز واحدهای آتشفشانی که بیشترین گسترش را دارند، مورد بررسی قرار گرفت. واحدهای پیروکلاستیک و گدازه با دامنه، ریولیت، ریوداسیت، داسیت، آندزیت، تراکیت و تراکی آندزیت در منطقه شناسایی شدند. بافت غالب این واحدها پورفیری، هیالوپورفیری و میکرولیتی و شامل کانی های پلاژیوکلاز، آلکالی فلدسپار نوع سانیدین، هورنبلند، بیوتیت و کوارتز هستند. بررسی های ژئوشیمیایی حاصل از این پژوهش، نشان می دهد که این سنگ ها، ماهیت کالک آلکالن پتاسیم بالا دارد و در محدوده متاآلومینوس و پرآلومینوس قرار می گیرند. سنگ های آتشفشانی غنی شدگی LREE/HREE(LaN/YbN طیفی از 3.53 تا 15.47) و آنومالی منفی Eu. (با متوسط Eu*/EuN=0.54) نشان می دهند. پایین بودن نسبت Al2O3/CaO+Na2O+K2O و شواهد ژئوشیمی عناصر نادر خاکی و کمیاب، نشان می دهد که منشا ماگمای اولیه از پوسته بوده که در طی فرورانش شکل گرفته است. بر اساس نسبت ایزوتوپ اولیه 87Sr/86Sr، ماگمای شکل دهنده واحد های آندزیتی و ریولیتی از ذوب بخشی پوسته زیرین نشات گرفته است.

در شمال و شمال خاور کرمان در بلوک کلمرد سنگ های آتشفشانی، نیمه ژرف (دایک) و آذرآواری (آگلومرا و توف) ائوسن وجود دارند. از دید سنگ نگاری، گدازه ها ترکیب بازالتی، آندزیتی، ریوداسیتی و ریولیتی، دایک ها ترکیب آندزیتی و آذرآواری ها ترکیب توف بلورین دارند. سنگ های آتشفشانی دارای بافت های اصلی پورفیری، میکرولیتیک پورفیری و جریانی و از دید تجمع کانیایی دارای کانی های پلاژیوکلاز± کوارتز± فلدسپار پتاسیم± بیوتیت± آمفیبول± کلینوپیروکسن± الیوین+ کدر هستند. پلاژیوکلازها دارای بافت های غیرتعادلی مانند بافت غربالی، تحلیل یافتگی و منطقه بندی هستند. کوارتزها حواشی تحلیل یافته دارند و آمفیبول ها و بیوتیت ها نیز بیشتر دچار فرایند اپاکی شده اند. تشکیل این بافت ها را می توان به فرایندهایی مانند آمیختگی ماگمایی، تغییرات فشار بخار آب و کاهش فشار همراه با از دست دادن جزیی گرما در هنگام بالا آمدن ماگما ربط داد. مطالعات زمین شیمی مشخص کرد که سنگ های آتشفشانی منطقه مورد مطالعه جزو سری ماگمایی ساب آلکالن با طبیعت کالک آلکالن هستند. افزون بر این، سنگ های آتشفشانی اسیدی متاآلومینوس تا پرآلومینوس هستند و مشخصه گرانیتوییدهای نوع I را دارند. نمودارهای توصیفی عناصر کمیاب به همراه الگوی عناصر خاکی کمیاب بهنجار شده با کندریت نشان می دهد که سنگ های آذرین منطقه مورد مطالعه در یک محیط کمان فعال قاره ای تشکیل شده اند.

توده نفوذی وینه، واقع در شمال شهرستان کرج یکی از چندین توده نفوذی جنوب البرز مرکزی در ائوسن پایانی است که در سازند رسوبی- آتشفشانی کرج نفوذ کرده است. این توده متشکل از چهار واحد سنگی مونزوگابرویی، مونزودیوریتی، مونزونیتی و سینیتی است که از لحاظ زمین شیمیایی ماهیت آلکالن و شوشونیتی دارد و در نمودارهای زمین شیمیایی روندهای پیوستگی و خویشاوندی از راه تبلور تفریقی نشان می دهند. این سنگ ها از مجموعه کانی های پلاژیوکلاز، الیوین، کلینوپیروکسن، آمفیبول، ارتوکلاز، کوارتز و کانی های فرعی آپاتیت، بیوتیت و کدر و ثانویه اپیدوت، کلریت، ایدنگزیت و کلسیت تشکیل شده اند و بافت غالب آنها هیپیدیومورف گرانولار است.  بررسی های زمین شیمیایی این سنگ ها نظیر غنی شدگی از LREE در مقایسه با HREE و آنومالی مثبت Pb و تهی شدگی عناصر Ti، Zr، Ta و Nb نشان دهنده وابستگی ماگماهای اولیه این سنگ ها به حاشیه فعال قاره ای است که تحت تأثیر مؤلفه های فرورانش اقیانوس نئوتتیس به زیر صفحه ایران مرکزی بوده است. از طرفی بر اساس نمودارهای تعیین جایگاه زمین ساختی، سنگ های نفوذی منطقه به ماگماتیسم حوضه کششی پشت کمان نسبت داده می شوند. بنابراین، چنین تصور می شود که ماگمای تشکیل دهنده توده نفوذی وینه از یک گوشته غنی شده یا متاسوماتیزه با ترکیب اسپینل لرزولیت با درجه ذوب بخشی پایین (3 تا 5 درصد) در اعماق حدود 60 تا 65 کیلومتری، تشکیل شده که در حین صعود به سطح زمین تحت تأثیر فرایند هضم و تیلور تفریقی در مخازن ماگمایی کم عمق جای گیری کرده است.